Polska potęgą gazową na Bałtyku. Trzeci terminal LNG to koniec monopolu i nowa era dla regionu

Decyzja o budowie trzeciego terminalu LNG w Zatoce Gdańskiej to nie tylko wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego, ale historyczny krok w stronę uczynienia z Polski regionalnego hubu gazowego.

Państwowy operator Gaz-System oficjalnie potwierdził, że Polska przystąpi do budowy swojego trzeciego terminalu do importu skroplonego gazu ziemnego (LNG). Będzie to już druga pływająca jednostka regazyfikacyjna (FSRU) w Zatoce Gdańskiej, oznaczona jako FSRU 2. Decyzja ta nie jest wynikiem politycznego dekretu, lecz twardych danych rynkowych. Zainteresowanie graczy podczas procedury Open Season, czyli otwartego procesu rezerwacji mocy, znacznie przerosło pierwotne założenia. Potwierdza to ogromny apetyt na dywersyfikację dostaw nie tylko w Polsce, ale i w całym regionie Europy Środkowo-Wschodniej. To wyraźny sygnał od rynku, że polska infrastruktura gazowa staje się kluczowym elementem nowej architektury energetycznej kontynentu, a inwestycje w nią są postrzegane jako komercyjnie opłacalne. Zdaniem premiera, tak silne zainteresowanie oznacza, że przedsięwzięcie nie będzie wymagało finansowego wsparcia z budżetu państwa.

Skala zapotrzebowania zmusiła Gaz-System do rewizji planów inwestycyjnych. Początkowo planowano, że terminal FSRU 2 zaoferuje moce regazyfikacyjne na poziomie 4,5 miliarda metrów sześciennych (mld m) gazu rocznie. Jednak ze względu na nadsubskrypcję, czyli popyt przewyższający podaż, operator podjął decyzję o zwiększeniu parametrów technicznych jednostki. Finalnie jej zdolność regazyfikacyjna wyniesie 6,1 mld m rocznie. W ramach procedury cztery podmioty zakontraktowały dostęp do usług terminalu na okresy długoterminowe, rezerwując 47 slotów rocznie w latach 2030-2039 oraz 35 slotów w latach 2040-2044. Mimo to, nawet po zwiększeniu mocy, terminal wciąż będzie dysponował wolnymi zdolnościami do rezerwacji w przyszłości, co świadczy o dalekosiężnym i elastycznym planowaniu. Łącznie alokowano już 74% mocy w całym okresie świadczenia usług.

Projekt FSRU 2 jest zwieńczeniem wieloetapowej strategii budowy polskiej niezależności gazowej. Pierwszym filarem jest działający od 2015 roku stacjonarny terminal LNG im. Lecha Kaczyńskiego w Świnoujściu, którego moce po rozbudowie sięgają 8,3 mld m rocznie. Drugim elementem jest budowana obecnie w Korei Południowej pierwsza jednostka FSRU, mająca rozpocząć pracę w Zatoce Gdańskiej w 2028 roku, dodając do systemu kolejne 6,1 mld m. Po uruchomieniu trzeciego terminala (FSRU 2), łączna zdolność regazyfikacyjna Polski przekroczy 20 mld m rocznie. Jak podkreśla prezes Gaz-Systemu Sławomir Hinc, dzięki tym inwestycjom firma dołączy do grona czołowych operatorów infrastruktury LNG w Unii Europejskiej, dysponując jednymi z największych zdolności importowych w całej wspólnocie.

Kroki te stanowią kulminację trwającej od ponad dekady strategii uniezależniania się od dostaw gazu z Rosji, drastycznie przyspieszonej po pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Polska szybko zakończyła wtedy import rosyjskich surowców – węgla, ropy i gazu. Lukę wypełniły dostawy LNG, głównie ze Stanów Zjednoczonych i Kataru, oraz gaz sprowadzany z Norwegii przez uruchomiony w 2022 roku gazociąg Baltic Pipe. Minister energii Miłosz Motyka określił decyzję o budowie trzeciego terminalu jako "historyczną", podkreślając, że Polska "buduje nową architekturę bezpieczeństwa dla Europy i wzmacnia swoją pozycję jako regionalnego hubu energetycznego". Ambitne plany zakładają, że do 2030 roku, dzięki rozbudowanym terminalom i połączeniom transgranicznym z Danią, Niemcami, Czechami, Słowacją i Litwą, całkowita zdolność importowa Polski może sięgnąć niemal 50 mld m gazu rocznie.

Jedną z najważniejszych konsekwencji rozbudowy infrastruktury LNG jest demonopolizacja rynku. Jak wynika z informacji rynkowych, długoterminowy dostęp do pierwszego terminalu FSRU (FSRU 1) zarezerwowały cztery firmy: państwowe koncerny Orlen, PGE i Enea oraz prywatna spółka Unimot. Oznacza to historyczny przełom – po raz pierwszy w wyniku procedury Open Season dostęp do infrastruktury LNG zarządzanej przez Gaz-System uzyskało więcej niż jedno przedsiębiorstwo. To koniec de facto monopolu, jaki dotychczas posiadał Orlen. Zgodnie z zapowiedziami Gaz-Systemu, zwiększona konkurencja i lepsze wykorzystanie infrastruktury mają bezpośrednio przełożyć się na "trwałą redukcję kosztów dostaw gazu". Ostatecznymi beneficjentami tej zmiany mają być zarówno odbiorcy indywidualni w postaci gospodarstw domowych, jak i przemysł, dla którego stabilne i przewidywalne ceny energii są fundamentem konkurencyjności.

Ambicje Polski wykraczają jednak daleko poza zaspokojenie własnych potrzeb. Budowa potężnej bramy importowej LNG na Bałtyku ma na celu stworzenie regionalnego centrum handlu i przesyłu gazu. Już w ubiegłym roku polska delegacja prowadziła w Waszyngtonie rozmowy na temat możliwości uczynienia z Polski hubu do zaopatrywania w amerykański gaz sąsiedniej Ukrainy i Słowacji. Jak zaznaczył Wojciech Wrochna, Pełnomocnik Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej, dywersyfikacja źródeł i rozbudowa zdolności importowych tworzy dla Polski "wyjątkową strategiczną szansę", umożliwiając jednoczesne wzmocnienie bezpieczeństwa całego regionu. Nowe inwestycje to zatem nie tylko fundament pod stabilne ceny energii dla polskich obywateli i firm, ale także kluczowy element umacniania geopolitycznej pozycji Polski w Europie Środkowo-Wschodniej.