Thunder ma być bezzałogowym skrzydłowym Apache’a. Tak drony wchodzą do lotnictwa bojowego
Projekt Andurila i Archer Aviation łączy pionowzlot, samolot i autonomicznego drona, wpisując się w globalny wyścig maszyn współpracujących z lotnictwem załogowym.
Thunder wyrasta z problemu, który coraz mocniej zmienia sens użycia śmigłowców bojowych. Maszyny takie jak AH-64 Apache potrafią operować blisko frontu, startować z ograniczonej przestrzeni i zawisać nad celem, ale płacą za to prędkością, zasięgiem oraz narażeniem załogi. Samoloty są szybsze i skuteczniejsze na dystansie, lecz wymagają infrastruktury, którą przeciwnik może wykryć i zniszczyć. W realiach pola walki nasyconego dronami rozpoznawczymi, kamerami, czujnikami termicznymi i radarami niski lot nie oznacza już automatycznego ukrycia. Thunder ma być odpowiedzią na tę zmianę: bezzałogowym statkiem powietrznym klasy 5, który startuje i ląduje pionowo, a następnie przechodzi do lotu na skrzydłach. Nie jest więc klasycznym śmigłowcem ani typowym samolotem, lecz próbą połączenia obu światów z autonomią bojowego drona.
Za projektem stoją Anduril i Archer Aviation, czyli zestawienie firm, które dobrze pokazuje kierunek zmian w lotnictwie. Archer kojarzony jest z komercyjnymi maszynami eVTOL i koncepcją latających taksówek, ale technologie pionowego startu, elektryfikacji napędu i sterowania wieloma wirnikami trafiają teraz do konstrukcji wojskowej. Thunder ma korzystać z szeregowego napędu hybrydowo-elektrycznego: pokładowy układ spalinowy wytwarza energię dla elektrycznej części zespołu napędowego, co ma pomagać w zarządzaniu mocą podczas startu, lotu poziomego i manewrów. Wirniki mają zmieniać prędkość obrotową zależnie od etapu lotu, zapewniając duży ciąg przy pionowym starcie oraz niższe zużycie paliwa i mniejszy hałas w locie. Nie oznacza to jednak niewidzialności. Thunder pozostanie dużą maszyną z wirnikami, ciepłym napędem i emisją, którą mogą wykrywać radary, sensory podczerwieni czy obserwacja optyczna. Producent nie podał jeszcze kluczowych parametrów, takich jak prędkość, zasięg, masa startowa i udźwig, deklaruje natomiast możliwość samodzielnych przelotów na duże odległości oraz składanie maszyny do standardowego kontenera transportowego.
Najbardziej widowiskowa część projektu dotyczy uzbrojenia. Modułowa komora Thundera ma pozwalać na dobór wyposażenia do misji, od ataków na cele naziemne po rozpoznanie i walkę elektroniczną. W jednej konfiguracji maszyna może przenieść dziesięć kierowanych pocisków powietrze-ziemia, w tym AGM-114 Hellfire, AGM-179 JAGM albo Barracuda-100M Andurila. W innej może zabrać szesnaście efektorów wystrzeliwanych z powietrza, takich jak Altius-600, a więc mniejsze bezzałogowce zdolne do rozpoznania, zakłócania, działania jako wabiki lub atakowania celów. Największa liczbowo konfiguracja obejmuje 76 rakiet kalibru 70 mm, rozmieszczonych w czterech zasobnikach po 19 pocisków, potencjalnie z naprowadzaniem APKWS II. Z przodu przewidziano także miejsce dla nawet 12 efektorów przeznaczonych do zwalczania dronów. Thunder może więc być nie tylko latającym magazynem amunicji dla formacji Apache’ów, lecz także wysuniętym nośnikiem sensorów, systemów zakłócających, modułów rozpoznawczych albo ładunku.
Kluczowe jest jednak to, że dodatkowe uzbrojenie nie może oznaczać dodatkowego chaosu w kabinie śmigłowca. Koncepcja trzech Thunderów przypisanych do jednego Apache’a miałaby według Andurila trzykrotnie zwiększyć liczbę środków bojowych dostępnych dla brygady lotniczej bez wysyłania kolejnych pilotów w strefę zagrożenia. Taki model nie zadziałałby, gdyby pilot musiał ręcznie sterować każdym bezzałogowcem. Dlatego Thunder ma wykorzystywać system Lattice for Mission Autonomy. Człowiek wskazuje zadanie, trasę lub cel, a oprogramowanie odpowiada za utrzymywanie formacji, bezpiecznych odległości, tempo manewrów i rozdzielanie zadań. Pokładowe czujniki mają łączyć pasywne i selektywnie uruchamiane sensory aktywne, kamery, dane mapowe, nawigację inercyjną, komputerowe rozpoznawanie obrazu oraz przetwarzanie na pokładzie. Maszyna ma kontynuować misję przy zakłócanym GPS, gorszej widoczności lub częściowej utracie łączności, a informacje zebrane przez jednego Thundera mają wzbogacać wspólny obraz sytuacji taktycznej całej formacji.
To przesuwa ciężar z pilotowania na dowodzenie rojem lub zespołem maszyn, ale nie usuwa kosztów ani ograniczeń. Bezzałogowy statek powietrzny nie wymaga pilota w kabinie, lecz nadal potrzebuje techników, części zamiennych, paliwa, uzbrojenia, transportu, zabezpieczonych łączy i personelu planującego misje. Brak załogi zmniejsza ryzyko ludzkie w strefie ognia, ale nie czyni operacji prostą ani tanią. Tym bardziej że Thunder nie jest jeszcze sprawdzonym systemem liniowym. Anduril i Archer przeprowadziły kilka lotów pełnowymiarowych maszyn zastępczych służących do testowania wybranych technologii, co jest ważnym etapem, ale nie przesądza o finalnych możliwościach konstrukcji. Najtrudniejsza część dopiero przed projektem: szybki autonomiczny lot kilka lub kilkadziesiąt metrów nad ziemią, w pobliżu drzew, linii energetycznych, zabudowań, masztów, pyłu i nierównego terenu.
Thunder wpisuje się w znacznie szerszy trend łączenia maszyn załogowych i bezzałogowych. Rosja rozwija integrację ciężkiego drona S-70 Okhotnik-B z myśliwcem Su-57, traktując samolot załogowy jako węzeł dowodzenia dla bezzałogowca realizującego rozpoznanie, zakłócanie elektroniczne lub ataki w strefie wysokiego ryzyka. S-70 to około 20-tonowy dron o rozpiętości skrzydeł około 20 metrów, napędzany silnikiem AL-31F, z prędkością do 1000 km/h i pułapem do 12 000 metrów. Ma układ latającego skrzydła, kompozytową konstrukcję, powłoki ograniczające wykrywalność radarową, wewnętrzne komory uzbrojenia, systemy elektrooptyczne, radar z syntetyczną aperturą oraz zdolności walki radioelektronicznej i precyzyjnych uderzeń. Rosja miała już wykonać wspólny lot S-70 z Su-57, testować symulowane użycie uzbrojenia i systemy kierowania ogniem, a także rozważać dwuosobową wersję Su-57 do kontroli kilku takich dronów. Program nie jest wolny od ryzyka: w 2024 roku rosyjski Su-57 miał zestrzelić własnego Okhotnika nad Ukrainą, by zapobiec przejęciu wrażliwej technologii, choć ukraińskie siły miały odzyskać części maszyny.
Różnica między Thunderem a duetem Su-57 i S-70 pokazuje, jak szeroko rozlewa się ta sama idea. Rosyjski Okhotnik jest ciężkim bezzałogowcem współpracującym z myśliwcem na dużych prędkościach i wysokościach, podczas gdy Thunder ma zejść do świata śmigłowców szturmowych, niskiego lotu i bezpośredniego wsparcia formacji działającej blisko terenu. Stany Zjednoczone rozwijają także inne koncepcje lojalnych skrzydłowych, a podobne technologie badają Chiny. W każdym przypadku cel jest podobny: zwiększyć siłę ognia, wydłużyć zasięg operacyjny, poszerzyć zakres misji i odciążyć pilotów w najbardziej złożonych zadaniach. Thunder nie jest więc samotnym wynalazkiem, lecz jednym z najbardziej wyrazistych przykładów przejścia od pojedynczej, drogiej platformy bojowej do zespołu maszyn, w którym załogowy statek powietrzny staje się centrum decyzji, a bezzałogowce przejmują część ryzyka, sensorów i uzbrojenia.