Inicjatywa 150%: Jak Polski Biznes Zmienia Ekonomię Cyfrowych Oszustw

Impuls do działania i inicjatorzy akcji

Za „Akcją 150%” stoi Rafał Brzoska, założyciel i prezes Grupy InPost. Bezpośrednim impulsem do uruchomienia inicjatywy była wielomiesięczna fala fałszywych kampanii reklamowych, które w sposób bezprawny wykorzystywały wizerunki osób publicznych - w tym samego Brzoski, jego żony Omeny Mensah, a także czołowych polityków i ekspertów rynkowych. Scamerzy, napędzani przez technologie generatywnej sztucznej inteligencji (AI) oraz zaawansowane techniki deepfake, masowo tworzyli materiały promujące fałszywe platformy inwestycyjne.

Przez długi czas prezes InPostu bezskutecznie interweniował u administracji koncernu Meta, domagając się usunięcia szkodliwych treści. Kiedy po zapowiedzi kroków prawnych i zmasowanej presji medialnej fałszywe reklamy z jego twarzą ostatecznie zniknęły z systemów reklamowych w zaledwie kilka dni, Brzoska sformułował jasny wniosek: globalne platformy technologiczne dysponują niezbędnymi narzędziami do moderacji i blokowania oszustw, ale brakuje im czysto ekonomicznej motywacji do proaktywnego działania. Polski biznes uznał, że edukowanie użytkowników to za mało - należy uderzyć u źródła, czyniąc dystrybucję scamu nieopłacalną.

Zasada 150 procent - nowy standard odpowiedzialności

Centralny postulat inicjatywy, poparty publiczną petycją na portalu 150proc.pl, jest bezpośredni i wymierny. Zakłada on, że każda platforma cyfrowa, która dopuści do emisji fałszywej reklamy internetowej i pobierze za nią wynagrodzenie, powinna podlegać rygorystycznej karze finansowej w wysokości 150% przychodu uzyskanego z tej konkretnej emisji.

Środki pochodzące z tych sankcji nie zasilałyby jednak ogólnego budżetu państwa. Zgodnie z koncepcją, miałyby one być kierowane na specjalny fundusz kompensacyjny, dedykowany wsparciu ofiar cyberprzestępczości - osobom, które w wyniku precyzyjnie targetowanych kampanii straciły nierzadko oszczędności całego życia. Akcja postuluje również powołanie transparentnego Rejestru Scamu Online, który zmusiłby korporacje technologiczne do jawnego raportowania skali incydentów oraz faktycznego czasu reakcji na zgłoszenia użytkowników.

Stanowisko regulatorów i otoczenie prawne

Rozwój inicjatywy idealnie wpisuje się w działania krajowych organów regulacyjnych, które w ostatnich miesiącach wyraźnie zaostrzyły kurs wobec globalnych dostawców usług cyfrowych. Bezprecedensową stanowczością wykazał się Urząd Ochrony Danych Osobowych (UODO). Prezes UODO, Mirosław Wróblewski, zastosował rzadko używany środek nadzwyczajny, nakazując spółce Meta wstrzymanie wyświetlania reklam z wizerunkiem Rafała Brzoski i Omeny Mensah na terenie Polski.

Ponieważ spółka Meta Platforms Ireland Limited operacyjnie podlega pod jurysdykcję irlandzką, polski urząd skompletował i przekazał materiał dowodowy do tamtejszego odpowiednika - Data Protection Commission (DPC), który jako organ wiodący prowadzi obecnie właściwe postępowanie i dysponuje mocą nałożenia wielomilionowych kar na giganta. Jednocześnie UODO aktywnie postuluje o wdrożenie krajowych zmian systemowych i prawnokarnych, które skuteczniej zablokują mechanizmy manipulacji danymi w ekosystemach reklamowych.

Z perspektywy egzekwowania nowych zasad, kluczowa pozostaje także rola Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE). Jako krajowy koordynator ds. usług cyfrowych w ramach unijnego aktu Digital Services Act (DSA), UKE posiada narzędzia do nadzoru nad platformami. Inicjatywa „150%” ma na celu dostarczenie polskim regulatorom, ekspertom oraz administracji publicznej potężnego mandatu społecznego, który ułatwi im twarde egzekwowanie europejskiego prawa w bezpośrednich negocjacjach z korporacjami Big Tech.

Kto popiera akcję i jaki ma to wpływ na rynek?

Choć twarzą kampanii pozostaje Rafał Brzoska, „Akcja 150%” błyskawicznie stała się platformą zrzeszającą liderów opinii, organizacje biznesowe, ekspertów ds. cyberbezpieczeństwa oraz dziesiątki tysięcy internautów podpisujących petycję. Działania te pokazują nową jakość na rynku B2B - firmy przestają akceptować środowisko cyfrowe, w którym dostawca infrastruktury reklamowej nie ponosi żadnej odpowiedzialności operacyjnej i finansowej za jej bezpieczeństwo.

Inicjatywa udowadnia, że skuteczne zarządzanie ryzykiem w cyberprzestrzeni wymaga symetrii obowiązków. Przeniesienie ciężaru odpowiedzialności ekonomicznej na podmioty czerpiące zyski z infrastruktury to nowatorskie spojrzenie na legislację technologiczną, które ma ogromne szanse wyznaczyć nowy standard prawny nie tylko w Polsce, ale i na forum całej Unii Europejskiej.

---