Hale Expo XXI przy ul. Prądzyńskiego na warszawskiej Woli zapełniły się sprzętem, którego na co dzień nie da się zobaczyć z bliska. Organizatorami byli Portal Obronny i Grupa ZPR Media, a Super Express pełnił funkcję partnera medialnego wydarzenia. Jak przyznał ze sceny dyrektor generalny targów i redaktor naczelny Super Expressu Grzegorz Zasępa, jeszcze kilka miesięcy temu nie było pewności, czy uda się zapełnić halę wystawcami i gośćmi. Skończyło się na 100 stoiskach, a kolejni chętni czekali już w kolejce, co skłoniło organizatora do natychmiastowej zapowiedzi drugiej edycji w 2027 roku. Pierwszy dzień był dniem branżowym, drugi zaplanowano jako otwarty dla publiczności.
Wiceminister Sobkowiak-Czarnecka: „Pieniądze przywieźliśmy z Brukseli do nas"
Targi otworzyła Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, pełnomocniczka rządu do spraw instrumentu na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa Europy, która - jak podkreślono podczas powitania - jest pierwszą kobietą piastującą tak wysokie stanowisko w MON i odpowiada za uzbrojenie Wojska Polskiego. Otwarcie warszawskich targów było jedną z jej pierwszych publicznych aktywności w nowej roli.
Sednem jej wystąpienia był europejski instrument SAFE, w polskim obiegu nazywany Sejfem. Wiceminister mówiła o 44 miliardach euro, z których większość trafia do polskiego przemysłu zbrojeniowego. Przypomniała, że w ostatnich trzech dniach maja razem z wicepremierem Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem podpisała 62 umowy o łącznej wartości 120 miliardów złotych - wszystkie z polskimi firmami. „Wielu mówiło, że pewnie te wszystkie pieniądze wyjadą za granicę. To odwrotnie. To my właśnie z zagranicy przywieźliśmy pieniądze do nas, po prostu z Brukseli" - mówiła, dodając, że po raz pierwszy w historii Polska miała tak duży wpływ na kształt unijnych funduszy i to ona sprawiła, że Bruksela zaczęła inwestować w obronność.
Zwracała uwagę, że dla samego przemysłu kluczowa jest przewidywalność. Cytowała rozmowę z prezesem jednej ze spółek zbrojeniowych, który miał jej powiedzieć, że dzięki SAFE producenci dokładnie wiedzą, co, za ile i z jakim finansowaniem będą wytwarzać przez najbliższe cztery lata. To, jak podkreślała, oznacza pełną stabilność zamówień - rzecz w polskiej zbrojeniówce dotąd niespotykaną.
Wiceminister wskazała na rok 2030 jako moment graniczny dla wydatkowania środków z mechanizmu. Pytana wcześniej o ewentualne negocjowanie przesunięcia tego terminu, odpowiedziała stanowczo, że Polska tego czasu po prostu nie ma, bo chodzi nie tylko o wydanie unijnych pieniędzy, ale o realne wzmacnianie potencjału obronnego kraju. A ten potencjał - przekonywała - to nie tylko siła i wyposażenie armii, ale również kondycja polskiego przemysłu zbrojeniowego, którego nie dzieli na państwowy i prywatny.
Jednym z najbliższych zadań wiceminister ma być doprowadzenie do finału umów w ramach zakupów wspólnych, tak aby jak najwięcej krajów członkowskich wydało swoją pulę SAFE w polskim przemyśle. Mówiła już o ośmiu konkretnych deklaracjach, a na poniedziałek zapowiedziała lot do Hiszpanii. Przy okazji nakreśliła skalę zmiany filozofii zakupowej: poprzednicy wydawali w polskim przemyśle jedynie 20 procent budżetu obronnego, dziś relacja wynosi mniej więcej 50 na 50, a w ramach SAFE to aż 90 procent. Zaznaczyła jednocześnie - odkłamując, jak to ujęła, fake newsy o SAFE - że instrument nie kończy zakupów za oceanem, a strona amerykańska ogłosiła kolejną pulę środków dla Polski.
Osobny wątek to bazy dla amerykańskich żołnierzy na terenie Polski. Wiceminister przypomniała deklarację wysłaną do Waszyngtonu 29 maja, wtorkową uchwałę Rady Ministrów oraz rozmowę w Brukseli z szefem Pentagonu Pete'em Hegsethem, z której Władysław Kosiniak-Kamysz wrócił z zapewnieniem, że Stany Zjednoczone są zainteresowane powstaniem w Polsce stałych baz.
Wicepremier Kosiniak-Kamysz: „Polska jest liderem zbrojeń"
Główne wystąpienie należało do wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza. Jego przewodnia teza była prosta: „Polska jest liderem zbrojeń" i jest to dziś rozpoznawalna marka kraju na całym świecie. Wspominał niedawną wizytę w Kanadzie, gdzie - jak mówił - Polska kojarzy się z Janem Pawłem II i Lechem Wałęsą, ale dla współczesnego pokolenia stała się przede wszystkim synonimem lidera zbrojeń.
Wicepremier podzielił się świeżymi informacjami z Brukseli. Po pierwsze, podczas spotkania ministrów w kwaterze głównej NATO padł - według niego pierwszy raz od 20 lat - tak jasny komunikat o dalszym rozwijaniu zdolności odstraszania nuklearnego w Europie. Po drugie, otrzymał odpowiedź szefa Pentagonu na swój wniosek o utworzenie w Polsce stałej bazy wojsk amerykańskich, którą określił jako zielone światło do bardzo precyzyjnych negocjacji.
Liczby, które przytaczał, mówią same za siebie: 5 procent PKB na obronność, 200 miliardów złotych w tegorocznym budżecie i status największego beneficjenta programu SAFE z 62 umowami na 120 miliardów złotych podpisanymi w trzy dni, co nazwał absolutnym rekordem świata. Polska, dodawał, ma ambicję być nie tylko miejscem, w którym najlepszy sprzęt trafia do Sił Zbrojnych RP, ale też eksporterem uzbrojenia, a przemysł zbrojeniowy to dziś koło zamachowe polskiej gospodarki.
Co istotne z perspektywy portalu technologicznego, Kosiniak-Kamysz wyraźnie wyszedł poza obraz „bardzo ciężkiego" przemysłu, czyli czołgów, armatohaubic czy hut. Mówił o firmach działających w cyberprzestrzeni i w kosmosie, o technologiach podwójnego zastosowania (dual use) oraz o centrum DIANA na krakowskiej AGH, które certyfikuje do użytku najlepszy sprzęt dual use w ramach NATO. Powtórzył też swoje trzy filary: silne społeczeństwo, silna armia i silne sojusze, a do 2030 roku zapowiedział zbudowanie największej armii europejskiej, która już dziś liczebnie przewyższa francuską i brytyjską.
Wicepremier zaprosił przedsiębiorców do skorzystania z funduszu bezpieczeństwa i obronności. W ramach Krajowego Planu Odbudowy przesunięto na działalność obronną, bezpieczeństwo, ochronę ludności i rozwój firm około 22 miliardów złotych, z czego 7 miliardów ma trafić do firm zbrojeniowych. Do obsługi tego instrumentu w BGK powołano nową spółkę - znamiennie nazwaną Chrobry.
Mocnym akcentem był fragment o dezinformacji, którą wicepremier wprost nazwał bronią masowego rażenia, dotykającą każdego od najmłodszego do najstarszego. W tym samym tonie wyliczał zagrożenia ostatnich miesięcy: prowokacje na Bałtyku, niszczenie kabli, zakłócanie GPS, flotę cieni, naruszenia przestrzeni powietrznej, akty sabotażu na torach oraz zatrzymania osób podejrzanych o szpiegostwo, również w firmach zbrojeniowych. Stąd jego wniosek, że takie wydarzenie jak warszawskie targi to nie tylko wystawa sprzętu, ale przede wszystkim miejsce edukacji i budowania świadomości społecznej.
Ambasador USA: liczy się tempo, skala i sztuczna inteligencja
Podczas sesji plenarnej głos zabrał ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce Tom Rose. Przypomniał, że Polska jest największym na świecie nabywcą amerykańskiego sprzętu wojskowego, z zamówieniami na 63 miliardy dolarów, i ogłosił nową gwarancję kredytową wartą 4 miliardy dolarów, dorzuconą do 15 miliardów z ostatnich trzech lat. Jak mówił, połowa całego budżetu amerykańskiego programu FMF trafia dziś do Polski.
Dla naszej redakcji najciekawszy był jednak inny fragment. Ambasador stwierdził wprost, że współczesne pole walki kształtuje sztuczna inteligencja i nie jest to przyszłość, lecz teraźniejszość: systemy autonomiczne, zaawansowana amunicja, zdolności kosmiczne, odporność cybernetyczna i platformy bezzałogowe działające na masową skalę. Jego konkluzja - ta strona, która potrafi szybciej wprowadzać innowacje, produkować i wdrażać zdolności, wygra przyszłość - jest właściwie streszczeniem tego, co kilka godzin wcześniej zobaczyliśmy na stoiskach.
Złota Garda i zapowiedź drugiej edycji
Pierwszy dzień zwieńczyła gala Złotej Gardy Portalu Obronnego. Wśród laureatów znalazły się m.in. Fabryka Broni Łucznik Radom za karabinek Grot w wersji A3, Huta Stalowa Wola za bojowy wóz piechoty Borsuk oraz - co dla naszej redakcji szczególnie warte odnotowania - ICEYE Polska za największą na świecie konstelację satelitów obserwacyjnych. Nagrody trafiły też do Straży Granicznej, twórcy polskich cyberwojsk generała Karola Molendy oraz innych osób i instytucji zasłużonych dla bezpieczeństwa kraju.
Targi potrwają jeszcze jeden dzień, otwarty dla publiczności, a organizatorzy już zapowiedzieli drugą edycję w 2027 roku - większą i dłuższą. Jeśli z pierwszego dnia płynie jeden wniosek spinający scenę główną i hale wystawowe, to jest nim zdanie ambasadora Rose'a: o przyszłości zdecyduje tempo wdrażania innowacji. O tym, jak to tempo narzucają polskie firmy, piszemy w osobnej serii materiałów ze stoisk.