Robot strzyże za 1,7 zł. Chiński automat fryzjerski podbija sieć i rodzi pytania o przyszłość usług
W Chinach pojawiły się robotyczne kioski fryzjerskie, które skanują głowę klienta w 3D i strzygą za około 3 juany. Viralowe nagranie rozpaliło dyskusję o automatyzacji kolejnego zawodu.
Fryzjer, który nigdy nie bierze urlopu, nie prowadzi small talku o pogodzie i pracuje z milimetrową precyzją przez całą dobę — jeszcze niedawno brzmiałoby to jak scenariusz filmu science fiction. Tymczasem z Chin napływają doniesienia o robotycznych stanowiskach fryzjerskich, które zaczynają pojawiać się w przestrzeni publicznej. Nagranie prezentujące działanie takiego automatu błyskawicznie stało się hitem mediów społecznościowych i wywołało falę komentarzy — od zachwytu nad możliwościami technologii po obawy o przyszłość całej branży usługowej. Choć na razie trudno ocenić skalę zjawiska, sam kierunek rozwoju jest jednoznaczny: automatyzacja wkracza tam, gdzie do tej pory rządził wyłącznie człowiek.
Zasada działania robotycznego fryzjera, przynajmniej według opisu towarzyszącego popularnemu nagraniu, jest stosunkowo prosta z perspektywy klienta i skomplikowana od strony technicznej. System łączy sztuczną inteligencję ze skanowaniem 3D. Maszyna najpierw rozpoznaje kształt głowy oraz strukturę włosów osoby siedzącej na fotelu, a następnie na podstawie zebranych danych wykonuje strzyżenie z dużą precyzją. Cały proces przypomina bardziej korzystanie z automatycznego kiosku niż wizytę w tradycyjnym salonie — klient siada, a resztą zajmuje się urządzenie. Nie ma tu konsultacji przy kawie, przeglądania katalogu fryzur ani rozmowy o wakacyjnych planach. Jest za to algorytm, skaner i mechaniczne ramię.
Najbardziej elektryzującym elementem całej historii jest jednak cena. Według informacji dołączonych do nagrania jedna sesja strzyżenia ma kosztować około 3 juanów, czyli w przeliczeniu mniej więcej 1,7 złotego. To kwota, za którą w Polsce nie kupimy nawet drożdżówki, a co dopiero usługi fryzjerskiej. Nawet jeśli przyjmiemy, że to cena promocyjna, testowa albo dotowana w fazie wdrożenia, różnica względem kosztów tradycyjnego strzyżenia jest tak drastyczna, że sama w sobie stanowi argument rynkowy. Ekonomia automatu działa tu bezlitośnie: maszyna nie pobiera pensji, nie potrzebuje przerwy na kawę, nie choruje i teoretycznie może obsługiwać klientów przez dwadzieścia cztery godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Przy takich założeniach nawet symboliczna opłata za pojedynczą usługę może z czasem zwrócić koszt inwestycji w sprzęt.
Warto jednak zachować zdrowy sceptycyzm. Na obecnym etapie wiemy o robotycznych fryzjerach głównie tyle, ile pokazuje viralowe wideo i towarzyszący mu opis. Nie jest jasne, jak powszechne są takie rozwiązania w Chinach, ile podobnych stanowisk faktycznie działa, jaka jest jakość wykonywanych strzyżeń w dłuższej perspektywie i jak system radzi sobie z nietypowymi przypadkami — od skomplikowanych fryzur po klientów o niestandardowych oczekiwaniach. Nagrania z mediów społecznościowych z natury pokazują to, co spektakularne, a niekoniecznie to, co reprezentatywne. Viralowy klip dowodzi przede wszystkim jednego: taka technologia istnieje i działa na tyle dobrze, by przyciągnąć uwagę milionów widzów. To jednak coś innego niż dojrzały produkt gotowy do masowego wdrożenia.
Kontekst tego zjawiska jest szerszy niż jedna branża. Roboty przez dekady kojarzyły się przede wszystkim z halami fabrycznymi, magazynami i logistyką — środowiskami uporządkowanymi, powtarzalnymi, zaprojektowanymi pod maszyny. Robotyczny fryzjer to symboliczny krok w zupełnie inną stronę: automatyzacja usługi osobistej, wykonywanej bezpośrednio na ciele człowieka, wymagającej precyzji i zaufania. Jeśli maszyna potrafi bezpiecznie operować ostrzami kilka milimetrów od skóry głowy klienta, to lista usług teoretycznie możliwych do zautomatyzowania wyraźnie się wydłuża. To właśnie ten aspekt — a nie sama fryzura — sprawia, że nagranie z Chin jest czymś więcej niż internetową ciekawostką.
Czy fryzjerzy powinni zacząć pisać podania o przekwalifikowanie? Na razie zdecydowanie nie. Strzyżenie to nie tylko mechaniczna czynność skracania włosów. To także rozmowa o oczekiwaniach, ocena tego, co będzie pasować do kształtu twarzy i stylu życia klienta, kreatywność, umiejętność improwizacji i reagowania na nietypowe sytuacje — od trudnych włosów po zmianę decyzji w połowie wizyty. Dla wielu osób wizyta u fryzjera to również rytuał społeczny i chwila relaksu, których automat nie zastąpi. Maszyna wykonująca strzyżenie według zeskanowanego modelu 3D może być świetna w powtarzalnych, prostych usługach — równym skróceniu włosów, klasycznym męskim strzyżeniu maszynką — ale od artystycznej koloryzacji czy skomplikowanej metamorfozy dzieli ją przepaść.
Bardziej prawdopodobny scenariusz to segmentacja rynku, którą znamy już z innych branż. Tak jak automaty vendingowe nie zabiły restauracji, a paczkomaty nie wyeliminowały kurierów, tak robotyczne kioski fryzjerskie mogą zagospodarować konkretną niszę: klientów, którzy chcą szybko, tanio i bez zbędnych ceregieli skrócić włosy. Dworce, centra handlowe, akademiki, zakłady pracy — to naturalne lokalizacje dla takich urządzeń. Tradycyjne salony mogłyby wówczas przesunąć się w stronę usług premium, doradztwa i doświadczeń, których maszyna nie zaoferuje. Realne zagrożenie dotyczy więc przede wszystkim najtańszego segmentu prostych strzyżeń — i to właśnie tam konkurencja z automatem pracującym całą dobę za grosze może okazać się najbardziej bolesna.
Dla obserwatorów rynku technologii historia chińskiego robota-fryzjera jest przede wszystkim sygnałem trendu. Sztuczna inteligencja i robotyka coraz śmielej wychodzą poza przemysł i wkraczają w codzienne, drobne usługi, które jeszcze niedawno wydawały się zarezerwowane wyłącznie dla ludzkich rąk. Kluczowe pytania na najbliższe lata brzmią: czy technologia okaże się bezpieczna i powtarzalnie skuteczna, czy klienci zaufają maszynie z ostrzem przy własnej głowie i czy model biznesowy oparty na cenach rzędu kilku juanów jest zrównoważony poza fazą testów. Jeśli odpowiedzi okażą się twierdzące, viralowe nagranie z Chin może za kilka lat wyglądać jak zapowiedź zmiany, którą dziś traktujemy z przymrużeniem oka. Jeśli nie — pozostanie ciekawostką z epoki, w której wszystko próbowano zautomatyzować. Tak czy inaczej, branża usług osobistych właśnie dostała wyraźny sygnał, że i ona znalazła się na celowniku automatyzacji.