Kwantowa rewolucja w Polsce. Poznań i Wrocław z własnymi komputerami od IQM
W ciągu zaledwie roku dwa czołowe polskie ośrodki akademickie uruchomiły własne komputery kwantowe, pozycjonując Polskę jako kluczowego gracza w tej strategicznej technologii w Europie Środkowo-Wschodniej.
Pod koniec maja 2026 roku Politechnika Poznańska (PP) oficjalnie uruchomiła swój pierwszy lokalnie zainstalowany komputer kwantowy. Dostarczony przez fińską firmę IQM Quantum Computers system IQM Radiance R1 jest jednak, co kluczowe, już drugą tego typu maszyną tej firmy działającą w Polsce. To wydarzenie wieńczy niezwykle dynamiczny okres dla krajowej nauki i stanowi dowód na rosnące ambicje Polski w globalnym wyścigu technologicznym. Poznańska inwestycja wpisuje się w strategiczne cele rozwoju technologii kwantowych, zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim, mając na celu budowanie technologicznej suwerenności i konkurencyjności gospodarczej.
Centralnym punktem strategii Politechniki Poznańskiej jest stworzenie kompleksowego ekosystemu edukacyjno-badawczego. Uczelnia świadomie wybrała model zakupu maszyny na własność (on-premises), co daje naukowcom, studentom i inżynierom bezpośredni dostęp do fizycznego urządzenia. Jak podkreślają władze uczelni, w odróżnieniu od dostępu wyłącznie przez chmurę, umożliwia to prowadzenie znacznie szerszych eksperymentów, integrację z istniejącą infrastrukturą badawczą, a także bezpośrednie badania na poziomie sprzętowym. „Chcemy, aby nasi studenci nie tylko obserwowali rewolucję technologiczną, ale aktywnie ją współtworzyli” - stwierdził prof. Teofil Jesionowski, rektor PP. Aby zrealizować tę wizję, od października 2026 roku uczelnia uruchamia nowy kierunek inżynierski „Technologie Kwantowe” oraz studia magisterskie. Komputer będzie również wykorzystywany w inicjatywach takich jak Polska Olimpiada Kwantowa dla szkół średnich.
Poznański projekt jest kontynuacją drogi, którą rok wcześniej przetarł inny polski ośrodek. Wiosną 2025 roku to Politechnika Wrocławska (PWr), we współpracy z Wrocławskim Centrum Sieciowo-Superkomputerowym, jako pierwsza w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej uruchomiła komputer kwantowy oparty na technologii nadprzewodzących kubitów. Maszyna IQM Spark, nazwana „Odra 5”, została udostępniona naukowcom, doktorantom i studentom głównie do badań w dziedzinie informatyki. „Mamy pierwszy komputer kwantowy nie tylko w Polsce, ale i w tej części Europy. Miejmy nadzieję, że po latach okaże się, że to początek nowej ery obliczeń kwantowych” - mówił wówczas prof. Arkadiusz Wójs, rektor PWr. Już wtedy podkreślano, że posiadanie własnego urządzenia jest kluczowe dla edukacji i budowania lokalnych kompetencji.
Oba wdrożenia, we Wrocławiu i Poznaniu, nie są odosobnionymi incydentami, lecz elementem szerszej, przemyślanej strategii. Zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym, rośnie świadomość, że technologie kwantowe są kluczowe dla przyszłej konkurencyjności naukowej i gospodarczej. Polska, z silnym zapleczem w naukach ścisłych i inżynieryjnych, jest postrzegana jako kraj z ogromnym potencjałem do rozwoju w tej dziedzinie. Doktor Jan Goetz, współzałożyciel i dyrektor generalny IQM, komentując instalację w Poznaniu, stwierdził, że „wdrożenie to jeszcze bardziej umacnia pozycję Polski jako ważnego ośrodka rozwoju kwantowego w Europie Środkowo-Wschodniej”. Zaznaczył, że posiadanie własnych komputerów kwantowych pozwala instytucjom budować wewnętrzną wiedzę ekspercką i rozwijać własną własność intelektualną.
Dostawcą obu systemów jest fińska firma IQM Quantum Computers, która wyrasta na jednego z kluczowych graczy na europejskim rynku. Budując nadprzewodzące komputery kwantowe, firma stała się ważnym partnerem dla ośrodków badawczych i uniwersytetów na całym kontynencie. Poza Polską, IQM instaluje swoje systemy m.in. w Niemczech, Hiszpanii i we Włoszech, w tym znacznie potężniejsze maszyny, liczące 54 i 150 kubitów, dla superkomputerowych centrów w Bawarii i Bolonii. Europejskie konsorcjum branżowe QuIC podkreśla, że budowa infrastruktury kwantowej w całej Europie jest niezbędna do utrzymania globalnej konkurencyjności. Ambicje IQM, która ogłosiła plany wejścia na amerykańską giełdę Nasdaq, pokazują także rosnące znaczenie komercyjne tej rewolucyjnej technologii.
Dla Polski uruchomienie dwóch komputerów kwantowych w tak krótkim czasie to historyczny kamień milowy. To nie tylko prestiż, ale przede wszystkim realne narzędzie, które może przyspieszyć badania w dziedzinach takich jak farmaceutyka, inżynieria materiałowa, logistyka czy finanse, gdzie obliczenia kwantowe mogą rozwiązać problemy niedostępne dla klasycznych superkomputerów. Co równie ważne, inwestycje te tworzą fundament pod edukację nowej generacji naukowców i inżynierów, którzy będą w stanie nie tylko korzystać z gotowych rozwiązań, ale i definiować nowe standardy w globalnej nauce i technologii. Połączenie mocy obliczeń kwantowych, sztucznej inteligencji i istniejącej infrastruktury obliczeń wielkoskalowych (HPC) otwiera przed polskimi ośrodkami perspektywy, o jakich jeszcze kilka lat temu można było tylko marzyć.
Źródła:
https://iqm.tech/press-releases/polands-poznan-university-of-technology-unveils-iqm-quantum-computer-to-drive-research-and-education/ https://btw.media/en/iqm-quantum-computer-poland https://www.datacenterdynamics.com/en/news/quera-installs-quantum-computer-in-japan-iqm-launches-system-in-poland/ https://www.eenewseurope.com/en/first-quantum-computer-for-poland/ https://put.poznan.pl/artykul/pp-uruchamia-komputer-kwantowy-iqm-aby-rozwijac-badania-naukowe-i-edukacje-na-najwyzszym