Osiem satelitów w rok. Jak Wojsko Polskie zbudowało własne oczy na orbicie i czego wciąż mu brakuje

Od zera do ośmiu

Pierwszy polski satelita wojskowy poleciał 28 listopada 2025 roku. Rakieta Falcon 9 w misji Transporter-15 wyniosła z bazy Vandenberg w Kalifornii radarowego satelitę MikroSAR, zbudowanego przez polsko-fińską firmę ICEYE. Tą samą rakietą poleciały trzy badawcze nanosatelity PIAST, przygotowane przez konsorcjum pod kierunkiem Wojskowej Akademii Technicznej.

Do tego dnia wojsko nie miało własnych oczu w kosmosie. - Korzystaliśmy wyłącznie z systemów satelitarnych należących do innych państw - powiedział portalowi Space24 płk Leszek Paszkowski, szef Agencji Rozpoznania Geoprzestrzennego i Usług Satelitarnych (ARGUS). Chodziło między innymi o włoski system radarowy COSMO-SkyMed, do którego Polska ma dostęp na mocy porozumienia z 2014 roku i z którego dane odbiera ośrodek w Białobrzegach. Drugim źródłem jest Pléiades Neo, komercyjna konstelacja Airbusa, dostępna dla wojska od 2023 roku.

Potem poszło szybko. 30 marca 2026 roku na orbitę trafiły dwa kolejne satelity MikroSAR, a 3 maja czwarty. 15 maja system oficjalnie przekazano wojsku. Konstelacja nosi nazwę POLSARIS, wybraną wcześniej w konkursie i nawiązującą do „Solaris” Stanisława Lema. 7 lipca wystartował pierwszy satelita optyczny MikroGlob, a 1 października trzy następne.

– Obecnie mamy już osiem satelitów na orbicie: cztery radarowe MikroSAR i cztery optyczne MikroGlob - mówił płk Paszkowski w rozmowie opublikowanej 3 listopada przez Defence24 i Space24. - Do końca przyszłego roku będziemy więc dysponować łącznie 12 satelitami: sześcioma radarowymi i sześcioma optycznymi.

Warto przy tym odnotować rozbieżność w liczbach. Wiceminister obrony Cezary Tomczyk pisał 30 marca, że pod koniec 2026 roku Polska będzie mieć dziewięć satelitów. O dziewięciu do końca roku mówił też we wrześniu premier Donald Tusk. Szef ARGUS mówi dziś o ośmiu satelitach rozpoznawczych na orbicie i dwunastu na koniec 2027 roku. Oficjalnego wyliczenia „dziewiątki” nie znaleźliśmy.

Radar i optyka, czyli dwa systemy naraz

Wojsko buduje równolegle dwa rodzaje satelitów, bo każdy widzi co innego.

MikroSAR to satelity z radarem z syntetyczną aperturą (SAR). Radar sam oświetla Ziemię mikrofalami, więc działa w nocy, przez chmury, deszcz i dym. Umowę na ten system Agencja Uzbrojenia podpisała 14 maja 2025 roku z konsorcjum ICEYE Polska i Wojskowych Zakładów Łączności nr 1 z Zegrza. Kontrakt jest wart około 860 mln zł brutto i obejmuje trzy satelity, opcję na trzy kolejne, mobilny segment naziemny oraz szkolenia. Oficjalnie podawana rozdzielczość to do 25 cm. Od podpisania umowy do trzech satelitów na orbicie minęło niecałe jedenaście miesięcy.

MikroGlob to cztery mikrosatelity optyczne, które robią zdjęcia w świetle widzialnym i bliskiej podczerwieni. Taki obraz przypomina zdjęcie lotnicze i jest łatwiejszy do odczytania niż radarowy, ale wymaga światła dziennego i czystego nieba. System zbudowała polska giełdowa spółka Creotech Instruments na własnej platformie HyperSat. Umowa z 20 grudnia 2024 roku ma wartość około 556,7 mln zł brutto, a pieniądze pochodzą z Krajowego Planu Odbudowy.

Te satelity są jeszcze w rozruchu. Pierwsze zdjęcia z MikroGlob-1 spółka pokazała na początku października. Według szefa ARGUS pełne parametry system ma osiągnąć do marca 2027 roku, a umowa przewiduje przekazanie go MON do 31 marca 2027 roku.

Trzecim elementem będą dwa duże satelity optyczne POLEOS, zamówione 27 grudnia 2022 roku w Airbus Defence and Space za około 575 mln euro netto. Mają dawać obraz o rozdzielczości około 30 cm. Ich start jest planowany na pierwszy kwartał 2027 roku. Razem z dwoma kolejnymi MikroSAR-ami dadzą zapowiadaną dwunastkę.

Polskie satelity wojskowe w liczbach

Stan na początek listopada 2026 roku. Źródła: MON, Agencja Uzbrojenia, ICEYE, Creotech Instruments, Space24, Defence24.

Kilka razy dziennie, ale nie na żywo

Najważniejsza zmiana to częstotliwość. Jak mówi szef ARGUS, państwa z pojedynczym satelitą czekały na ponowny przelot nad tym samym miejscem trzy, cztery dni, a polska konstelacja może obserwować wybrany obszar kilka razy dziennie. To deklaracja szefa agencji, a część optyczna systemu jest jeszcze w testach.

To jednak nie jest podgląd na żywo, jak w filmach. Jeśli zlecenie trafi do operatorów na krótko przed przelotem, zobrazowanie powstaje szybko. Jeśli tuż po nim, trzeba czekać nawet kilkanaście godzin. Cały proces, razem z analizą, trwa według szefa ARGUS od godziny lub kilku godzin nawet do doby.

Wojsko używa tych danych przede wszystkim do obserwacji wschodniej flanki NATO. Dokładne zobrazowania są też potrzebne do wskazywania celów dla broni dalekiego zasięgu. Z konstelacji ma korzystać także administracja publiczna i służby, na przykład przy pożarach i powodziach.

Własne satelity nie zastępują zagranicznych. Wojsko korzysta też z włoskiego systemu COSMO-SkyMed, a umowa z Airbusem dała mu dostęp do konstelacji Pléiades Neo.

Kto tym zarządza

Satelitami wojska kieruje ARGUS, agencja, która rozpoczęła działalność pod koniec czerwca 2024 roku i podlega Ministerstwu Obrony Narodowej. 4 marca 2026 roku w jej warszawskiej siedzibie otwarto Centrum Operacji Satelitarnych. Powstało przy wsparciu Sił Kosmicznych Stanów Zjednoczonych, a dowodzi nim płk Grzegorz Matyja. Centrum odpowiada za planowanie i prowadzenie operacji satelitarnych.

Wojsko chce pójść dalej. Zespół gen. broni Krzysztofa Króla, który przygotowuje reformę systemu dowodzenia, rekomenduje utworzenie Dowództwa Operacji Kosmicznych i Wsparcia Środowiskowego. Generał mówił o tym 28 lipca w wywiadzie dla Defence24. Według płk. Paszkowskiego nowe dowództwo miałoby powstać z przekształcenia ARGUS: zachowałoby obecne zadania i dostało nowe, związane z rozwojem zdolności kosmicznych.

To na razie plan. Reforma wymaga nowelizacji ustawy o obronie Ojczyzny, a nie są znane ani data powołania dowództwa, ani jego siedziba, ani dowódca. Gen. Król zastrzegał, że cała reforma będzie zależała od decyzji politycznych.

Łączność: lekcja z października

Rozpoznanie to jedna część układanki. Drugą jest łączność satelitarna, a tu Polska własnych zdolności nie ma.

Jak kruche bywa poleganie na cudzym systemie, pokazał październik. W nocy z 13 na 14 października ukraińskie terminale Starshield, czyli wojskowej wersji Starlinka, zaczęły tracić połączenie powyżej około 160 km/h. Według strony ukraińskiej stało się to bez ostrzeżenia. Uderzyło to w drony. Pełny dostęp wrócił 24-25 października, po ponad tygodniu. Kto podjął decyzję, do dziś nie jest jasne. Zwykłe terminale Starlink mają w Ukrainie niższy limit prędkości już od przełomu stycznia i lutego 2026 roku.

Polska zna ten system z bliska. Przekazała Ukrainie ponad 29 tys. zwykłych terminali Starlink i opłaca ich abonament. Minister Radosław Sikorski mówił w sierpniu o około 50 mln dolarów rocznie.

– Należy dążyć do posiadania własnych zdolności, ponieważ sojusze i partnerstwa mogą się zmieniać - powiedział płk Paszkowski w drugiej części wywiadu dla Space24, opublikowanej 5 listopada. I dodał: - W przypadku konfliktu na dużą skalę każde państwo będzie w pierwszej kolejności starało się zaspokoić własne potrzeby.

Wojsko i przemysł pracują nad tym na trzech torach.

„Polski Starlink”

11 września na targach MSPO w Kielcach Polska Grupa Zbrojeniowa i ICEYE podpisały list intencyjny o budowie wojskowego systemu łączności satelitarnej. Program jest planowany na lata 2026-2030, a pełną zdolność operacyjną system ma osiągnąć na koniec tego okresu. - Powiedzieliśmy sobie, że finałem tego procesu, który dzisiaj się zaczął, może być i będzie polski Starlink - mówił premier Donald Tusk. - Tak, to jest wyzwanie, to jest marzenie, ale to nie jest mrzonka.

Są też głosy studzące emocje. Przedstawiciel ICEYE przyznał w rozmowie z portalem XYZ, że firma jest na wczesnym etapie tworzenia koncepcji systemu. Nie podano liczby satelitów ani budżetu, a umowy z MON nie ma. Paweł Pacek, ekspert cytowany przez XYZ, przypomina, że prawdziwy Starlink to tysiące satelitów i „zupełnie inna skala”. Sam portal nazywa określenie „polski Starlink” publicystycznym skrótem.

Satelita geostacjonarny

Narodowy satelita telekomunikacyjny znalazł się na polskiej liście projektów unijnego programu SAFE. 20 kwietnia Thales Alenia Space, Airbus i gdyński Radmor z Grupy WB podpisały umowę o współpracy przemysłowej przy jego budowie. Według szefa ARGUS prace powinny się zakończyć do 2030 roku.

Sojusznicy i Unia

4 grudnia 2025 roku Polska podpisała memorandum o dostępie do amerykańskiego wojskowego systemu WGS. 21 lipca 2026 roku przystąpiła też do unijnej konstelacji IRIS2. Według MSWiA polski wkład to prawie 600 mln euro, a Komisja Europejska podaje 2,8 mld zł. System ma ruszyć w latach 2029-2030.

Ile to kosztuje

Znane kontrakty na wojskowe satelity obserwacyjne są warte łącznie ponad 4 mld zł: około 575 mln euro netto za POLEOS (w dniu podpisania około 2,7 mld zł), około 860 mln zł brutto za MikroSAR, około 557 mln zł brutto za MikroGlob i około 70 mln zł za PIAST.

Tło tych wydatków jest szersze. Budżet obronny na 2026 rok to około 200 mld zł. Polska składka do Europejskiej Agencji Kosmicznej na lata 2026-2028 wzrosła do 731 mln euro. Z programu SAFE, w którym Polska ma największą pulę w Unii, czyli 43,7 mld euro, mają być finansowane kolejne systemy satelitarne.

Orbita przestała być bezpieczna

Własne satelity trzeba też umieć chronić, a ostatnie tygodnie przyniosły trzy ostrzeżenia.

Manewry na orbicie

W nocy z 17 na 18 października rosyjski satelita wojskowy Kosmos 2612 zbliżył się do komercyjnego satelity radarowego ICEYE-X36. Analitycy szacują najmniejszą odległość na kilkaset metrów. Według agencji Reuters ten satelita dostarcza zobrazowania między innymi Ukrainie, ale ICEYE tego nie potwierdziło. Cel manewru nie jest znany. To nie był satelita Wojska Polskiego, ale płk Paszkowski nie ma złudzeń. - Uważam, że podobnych zdarzeń będzie więcej - mówi. Jego zdaniem bardziej prawdopodobne od fizycznego zniszczenia satelity jest zakłócanie jego pracy albo próba zmiany orbity.

Zakłócanie i nasłuch

Instytut Łączności podał, że jego stacja pomiarowa w Gdańsku notowała w maju i czerwcu 2026 roku istotne, wielogodzinne zakłócenia sygnałów nawigacji satelitarnej przez 70 proc. dni. To dane z jednego punktu pomiarowego i opisują Trójmiasto, a nie całą Polskę.

Tuż za granicą rośnie też rosyjska infrastruktura do rozpoznania radiowego. Pod Czerniachowskiem w obwodzie królewieckim, około 25 kilometrów od polskiej granicy, od marca 2023 roku powstaje krąg anten o średnicy około 1,6 kilometra. Budowę opisali w sierpniu 2025 roku analitycy portalu Tochnyi.info na podstawie zdjęć satelitarnych. Ich zdaniem to stacja nasłuchu, która ma wykrywać i namierzać łączność radiową państw NATO. Przeznaczenie instalacji nie jest oficjalnie potwierdzone. Część komentarzy łączy ją także z zakłócaniem sygnałów, ale analizy, do których dotarliśmy, mówią o nasłuchu.

19 października 2026 roku niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” opisał niepublikowany raport firmy ICEYE, oparty na zdjęciach z jej satelitów radarowych. Wynika z niego, że w obwodzie królewieckim działa już ponad 20 obiektów do rozpoznania i zakłócania sygnałów. Pod Gwardiejskiem powstaje też radar pozahoryzontalny, który ma wykrywać samoloty i rakiety z odległości do około 3 tysięcy kilometrów.

Cyberataki

Na początku listopada media opisały komunikat Polskiej Agencji Kosmicznej z 29 października. Wynika z niego, że sprawca, który włamał się do systemów spółki CloudFerro, 2 października skopiował dane kont użytkowników chmury NSIS Cloud. CloudFerro prowadzi tę chmurę z danymi satelitarnymi na zlecenie agencji. Zażądał okupu. Według agencji nie wyciekły hasła ani dane satelitarne. Wcześniej, w marcu 2025 roku, sama agencja musiała po włamaniu odłączyć swoją sieć od internetu.

Polska na tle Europy

Polska nie jest wyjątkiem. Małe konstelacje radarowe kupują u ICEYE także Holandia, Finlandia, Grecja, Portugalia i Szwecja. Największy kontrakt podpisali Niemcy: 18 grudnia 2025 roku Bundeswehra zamówiła w spółce Rheinmetalla i ICEYE system SPOCK 1 za około 1,7 mld euro brutto. Zobrazowania dla niemieckiego wojska ma analizować sztuczna inteligencja krakowskiej firmy SATIM. Jak podały firmy na początku listopada, system analizy SATIM wszedł w fazę testów operacyjnych.

Trzeba przy tym pamiętać, że polskie satelity są małe. To nie są duże platformy klasy francuskich satelitów rozpoznawczych.

Pytania, które zostają

• Osiem czy dziewięć? Politycy zapowiadali dziewięć satelitów na koniec 2026 roku, wojsko mówi o ośmiu. Dwa kolejne MikroSAR-y mają polecieć dopiero w 2027 roku.
• Kiedy optyka będzie w pełni sprawna? Satelity MikroGlob są na orbicie, ale system ma zostać przekazany wojsku do końca marca 2027 roku.
• Czy „polski Starlink” wyjdzie poza koncepcję? Na razie jest list intencyjny, bez budżetu i bez liczby satelitów.
• Kiedy powstanie dowództwo? Bez nowelizacji ustawy o obronie Ojczyzny Dowództwo Operacji Kosmicznych pozostanie rekomendacją.
• Kto wyniesie kolejne satelity? Wszystkie dotychczasowe poleciały na amerykańskich rakietach Falcon 9. Polska nie ma własnej rakiety, więc każdy start zależy od zagranicznej firmy.

Co z tego wynika

W niecały rok Polska przeszła od korzystania z cudzych zdjęć do własnej konstelacji rozpoznawczej. To realna zmiana, a nie zapowiedź. Radarowa część systemu działa i jest w rękach wojska.

Druga połowa pracy dopiero się zaczyna. Brakuje własnej łączności, zdolności ochrony satelitów i struktury dowodzenia, która jest na razie tylko planem. Najbliższe dwa lata pokażą, czy tempo z programu MikroSAR da się powtórzyć tam, gdzie technologia jest trudniejsza, a rachunek dużo wyższy.

Kalendarium

• 27.12.2022 - umowa z Airbusem na dwa satelity optyczne POLEOS
• 28.06.2024 - początek działalności agencji ARGUS
• 20.12.2024 - umowa na system MikroGlob z Creotech Instruments
• 14.05.2025 - umowa na system MikroSAR z ICEYE Polska i WZŁ nr 1
• 28.11.2025 - pierwszy satelita MikroSAR i trzy nanosatelity PIAST na orbicie
• 4.03.2026 - otwarcie Centrum Operacji Satelitarnych ARGUS
• 30.03.2026 - drugi i trzeci MikroSAR na orbicie
• 3.05.2026 - czwarty MikroSAR na orbicie
• 15.05.2026 - przekazanie systemu MikroSAR wojsku
• 7.07.2026 - pierwszy satelita MikroGlob na orbicie
• 21.07.2026 - Polska przystępuje do programu IRIS2
• 28.07.2026 - zapowiedź rekomendacji utworzenia dowództwa kosmicznego
• 11.09.2026 - list intencyjny PGZ i ICEYE o wojskowej łączności satelitarnej
• 1.10.2026 - trzy kolejne satelity MikroGlob na orbicie
• 13-25.10.2026 - ograniczenia prędkości terminali Starshield w Ukrainie
• 17-18.10.2026 - rosyjski Kosmos 2612 zbliża się do satelity ICEYE-X36
• 19.10.2026 - niemiecki dziennik FAZ opisuje raport ICEYE o rosyjskich instalacjach w obwodzie królewieckim
• 29.10.2026 - komunikat POLSA o kradzieży danych z NSIS Cloud, nagłośniony 6.11.2026