Lot 15 krok po kroku
Starship wystartował w piątek 13 listopada wieczorem czasu teksańskiego, w Polsce dochodziła wtedy północ. Rakieta poleciała z drugiego stanowiska startowego w bazie Starbase. To 15. lot pełnej rakiety Starship od 2023 r. i czwarty w nowej wersji V3. Zestaw tworzyły booster Super Heavy oznaczony numerem 22 i statek Ship 42. Razem mają około 124 m wysokości.
Około 35 minut po starcie statek wypuścił na orbitę 26 satelitów Starlink nowej generacji V3. Według SpaceX ta jedna partia dodaje sieci mniej więcej tyle przepustowości, co dziesięć startów rakiety Falcon 9. Trzy z satelitów miały kamery. Po odłączeniu sfotografowały osłonę termiczną statku, a inżynierowie na tej podstawie ocenili, czy Starship może bezpiecznie wejść w atmosferę.
Zgoda na powrót nad Starbase nie była z góry przesądzona. SpaceX zapowiadał, że statek wróci na wieżę tylko wtedy, gdy spełni wewnętrzne kryteria firmy zatwierdzone przez amerykański urząd lotnictwa FAA. W odwodzie był wariant awaryjny: wodowanie w oceanie. Zdjęcia osłony wyglądały dobrze, więc w sobotę rano firma potwierdziła gotowość wieży.
Z orbity prosto w ramiona wieży
Statek okrążał Ziemię na wysokości około 265 km. Po 14 okrążeniach odpalił jeden silnik Raptor, wyhamował i zszedł z orbity. Wszedł w atmosferę z prędkością ponad 28 tys. km/h, a w najgorętszej fazie lotu chroniła go ulepszona osłona z płytek ceramicznych.
Ostatnie minuty widzowie śledzili na transmisji SpaceX. Starship wyłonił się z gęstych chmur nad Boca Chica, wykonał manewr przechylenia i podszedł do wieży. Tuż nad ziemią odpalił trzy silniki Raptor, obrócił się do pionu, zawisł i wsunął się między dwa stalowe ramiona, nazywane przez inżynierów pałeczkami. Ramiona chwyciły statek, gdy silniki jeszcze pracowały. Dopiero po zaczepieniu silniki zgasły. Był około 15:20 czasu lokalnego, czyli 22:20 w Polsce.
„Mechazilla łapie Starshipa!” - napisała SpaceX w serwisie X. Mechazilla to nieoficjalna nazwa wieży startowej. Komentator transmisji Dan Huot nazwał to według Al Dżaziry „brakującym ogniwem” i „świętym Graalem lotów kosmicznych”. Elon Musk napisał po powrocie, że osobiście uściskał Ship 42 i że statek „wygląda świetnie”.
Booster nie wrócił
Plan był ambitniejszy. Lot 15 miał być pierwszą próbą złapania obu stopni rakiety w jednej misji: boostera kilka minut po starcie, a statku następnego dnia. Udała się tylko druga część.
Super Heavy rozdzielił się ze statkiem zgodnie z planem. Według podsumowania SpaceX do manewru powrotnego odpaliło jednak 32 z 33 silników, a spalanie skończyło się przedwcześnie, bo w zbiornikach było za mało paliwa. Przyczynę firma wciąż bada. W fazie lotu swobodnego system nawigacji sam przerwał podejście do wieży i skierował booster nad Zatokę Meksykańską. Tam stopień wykonał spalanie do lądowania i zawisł nad wodą, a po wyłączeniu silników uruchomił się system przerwania lotu. Według serwisu Teslarati Musk tłumaczył, że silniki boostera pracowały nieco słabiej, niż zakładano. Zapowiedział poprawki w silnikach Raptor V3.2 i zmianę w oprogramowaniu.
To była pierwsza próba złapania boostera w nowej wersji V3. Starsze wersje wieża łapała już trzy razy: w październiku 2024 r., w styczniu 2025 r. i w marcu 2025 r. Dwa z tych boosterów poleciały później ponownie.
Dlaczego to przełom
Rakiety wielokrotnego użytku nie są nowością. Falcon 9 od lat ląduje pierwszym stopniem i lata nim ponownie. Jego drugi stopień jest jednak tracony przy każdym starcie. Tak jest w całej branży: górny stopień rozpędza się do prędkości orbitalnej i nikt dotąd nie sprowadził go z powrotem na miejsce startu.
Starship od początku projektowano tak, żeby oba stopnie wracały i leciały ponownie po krótkim przeglądzie. Złapanie statku na wieży zamiast lądowania na nogach albo w wodzie oszczędza masę i skraca czas między lotami. Statek trafia od razu tam, gdzie można go ponownie zatankować i ustawić na boosterze.
Clayton Swope, ekspert do spraw przestrzeni kosmicznej w waszyngtońskim ośrodku CSIS, powiedział agencji AFP, że lot dowodzi, że pomysł w pełni wielokrotnego statku może zadziałać. Dodał od razu: „Zobaczmy, jak szybko zrobią to ponownie”.
Co to oznacza dla NASA i Księżyca
Sukces ma znaczenie wykraczające poza samą firmę SpaceX. NASA płaci miliardy dolarów za Starshipa w roli lądownika, który w programie Artemis ma sprowadzić astronautów na powierzchnię Księżyca. Taki lot wymaga wcześniejszego tankowania statku na orbicie, czyli kilku startów cystern Starship jeden po drugim. Bez szybkiego odzyskiwania i ponownego wykorzystania statków ten plan się nie spina.
Administrator NASA Jared Isaacman nazwał złapanie statku w serwisie X „niemal magią”. Napisał też, że to kolejny krok bliżej Księżyca.
Musk zapowiada, że utrata boostera nie zmienia harmonogramu, a Starship ma latać co tydzień już w pierwszej połowie 2027 r. To deklaracja, a nie plan potwierdzony przez urzędy. Dotychczasowe zapowiedzi szefa SpaceX dotyczące terminów często się przesuwały.
Czego jeszcze brakuje
Lot 15 zamyka jeden etap, ale nie cały program. Przed SpaceX co najmniej trzy kolejne kroki:
- złapanie obu stopni w jednej misji,
- ponowny lot tego samego statku po krótkim przeglądzie,
- przetankowanie paliwa między dwoma Starshipami na orbicie.
Trzeba też pamiętać, jak niedawno Starship w ogóle dotarł na orbitę. Pierwszy raz udało się to dopiero 28 września, w locie 14. Tamta misja skończyła się po około trzech godzinach wodowaniem na Pacyfiku, bo część silników się wyłączyła. Lot 15 trwał 22,5 godziny i był najdłuższym lotem Starshipa w historii.
Lot 15 w liczbach
| Co | Wartość |
|---|---|
| Start | 13.11.2026, Starbase, Teksas, stanowisko 2 |
| Rakieta | Super Heavy B22 + Ship 42, wersja V3 |
| Wysokość rakiety | ok. 124 m |
| Ładunek | 26 satelitów Starlink V3 |
| Czas lotu statku | ok. 22,5 godz. |
| Liczba okrążeń Ziemi | 14 |
| Wysokość orbity | ok. 265 km |
| Złapanie statku | 14.11.2026, ok. 22:20 czasu polskiego |
| Booster | utracony nad Zatoką Meksykańską (32 z 33 silników przy powrocie) |
| Wcześniejsze złapania boosterów | 3 (X 2024, I 2025, III 2025) |